Children see magic because they look for it.
Christopher Moore
Samtang naniid kang Casey ug Kheenzo nga lingaw kaayong nagdula og tago-tago, misantop sa akong alimpatakan ang kabulahan sa mga bata. Kay dili sama sa mga hamtong, luwas sila sa kabalaka sa mga kalisod ug gumonhap nga nasinati sa ilang mga ginikanan. Luyo niining maong pamalandong akong mahanduraw ang behavioral ug psychological nga mga sangpotanan sa social distancing ug community quarantine nga gipatoman sa gobyerno aron masumpo ang pagpanakod sa COVID-19. Makainit sa ulo ug makaupos sa pailob ang pagkaundang sa naandang mga buluhaton o kalihokan sama sa pagsuroy, panumbalay, pagtapok-tapok ug bisan gani ang pagsimba kay walay misa. Hinungdan nga misubsob ang mga lalis sulod sa balay ug mga pagsinukmagay ug away sa kasilinganan.
Bug-at ang suliran sa mga tawong naundang ang mga trabaho ug panginabuhian. Dunay hinabang sa gobyerno niadtong mga pamilyang apektado, apan dili tanan ang nalipay kay dili man tanan ang nakadawat sa hinabang. Gani, may taho sa usa ka kapitan sa barangay ang gipatay sa iyang sakop tungod kay wala makadawat sa gipaabot nga hinabang. Dunay mga tawong nakasinati og depresyon ug dunay naghikog.
Kining kalisod nga gidangatan sa mga tawo tungod sa COVID-19 dayo sa akong duha ka apo nga si Casey ug Kheenzo. Si Casey Emery (8 anyos) anak sa akong anak nga miduaw sa Pilipinas kauban ang tibuok niyang pamilya aron pagtambong sa golden wedding namong magtiayon niadtong Marso 18. Wala mahinayon ang maong kasaulogan kay naabtan sa community quarantine nga gipatoman sa among mayor.
Tungod sa lockdown sa Metro Manila ug tibuok Isla sa Luzon, nakansela ang ilang biyahe pauli sa Sydney niadtong Marso 28. Sa pagsulat niini (Abril 23) natanggong pa sila sa Valencia City kay wala makasakay sa sweeper flight sa PAL nga gipahigayon Department of Tourism ug sa Australian Embassy niadtong Abril 18. Walay problema kang Yoyong (angga sa akong sangayng anak) kay makatrabaho siya isip Software Engineer sa Australian Traffic Network bisan og wala sa iyang opisina. Apan ang iyang asawa nga si Ryedgee wala na magdawat og suwedo kay nahurot na ang iyang leave credits. Nurse siya sa usa ka hospital sa Sydney.
Si Cyd Kheenzo (hapit na mag 6 anyos) anak ni Ernest (among kamagulangang lalaki) nga nagpuyo sa balay nga kasikbit ras amoa. Si Kheenzo nag-inusara lang sa balay ug walay kadula gawas sa iyang mga klasmet sa Kinder 2. Apan kay gipaundang ang mga klase, nawala ang kahigayonan ni Kheenzo mga makadula sulod sa kampos sa pribadong eskuylahan diin siya nagtungha. Dili sad siya makaduaw o maduawan sa iyang mga ig-agaw sa Iligan City ug sa Camp Phillips, Manolo Fortich, Bukidnon tungod sa COVID-19. Maong hulog sa langit si Casey.
Miabot ang pamilya ni Yoyong sa Valencia City niadtong Marso 23 gikan sa Cebu City sakay sa Lite Ferries. Nakansela ang ilang flight sa CebuPac ug suwerte nga nakasakay sila sa kataposang biyahe sa barko (Marso 22) nga gitugotan. Didto sila gipapuyo sa balay ni Ernest alang sa ilang 14 ka adlaw nga kwarentinas. Apan wala ray semana, gitangtang sila sa listahan sa mga PUM (person under investigation) dihang nahibal-an nga sa Marso 2 pa sila miabot sa Cebu City gikan sa Sydney. Busa pipila lang ka adlawng nagmaskara si Casey ug Kheenzo kon sila magkuyog-kuyog.
Akong nakita ang dakong kalipay ni Kheenzo nga dunay kadula. Maingon man man ni Casey nga mahigalaon nga bata. Ang mag-ig-agaw dili magbulag tibuok adlaw. Naundang lang og pipila ka oras ang ilang panag-uban niadtong unang mga adlaw nga si Casey nag-online class pa isip Grade 3 sa Mortdale Public School sa Sydney.
Tapad sila sa pagpangaon og dungan silang maligo sa banyo. Kay sayong momata, moadto si Kheenzo sa pikas balay ug magpaabot sa pagbangon ni Casey. Walay pagkasum-ol ang balik-balik nilang gibuhat matag adlaw. Usa ra ang koral sa duha ka balay, busa luag ug daiya ang ilang kadulaan.
Ang duha adik sa nga mga game sa Internet, busa lingaw kaayo silang magdula og Minecraft, The Battle Cats, Ocean Nomad, Goat Simulator, Gotcha Life, Mini World, Slap Kings, Blockman Go, Grow Castle, Go Fish, Stickman The Flash ug uban pa. Magbalhin-balhin silag balay ug dapit kon magdula sa ilang mga gadget (iPad ni Casey ug Android phone ni Kheenzo).
Ang ubang sagad nilang kalingawan mao ang lakag-lakag, tago-tago, hagwa-hagwa sa iro, bisikleta, pagdibuho gamit ang lapis ug krayola ug pagbantay-dula sa manghod ni Casey nga si Caleb. Ang ilang kahimuot ug kalipay mailhan sa kalanog sa ilang mga tingog, agik-ik ug katawa.
Ang duha hilig sa iro, busa ang among maomaong binuhing iro nga si Marcial nahinganop ug nalipay nga nadugangan ang iyang kadula. Sa sinugdan, mahadlok pa si Casey kang Marcial apan kay iyang gadalitan og pagkaon dali ra siyang nasuod sa iro.
Ang kalibotan sa mga bata ug sa mga hamtong managlahi. Yano ang sa mga bata ug komplikado ang sa mga hamtong. Sa ilang pagka-inosente, wala mabati ni Casey ug Kheenzo ang kabalaka sa gikahadlokang new coronavirus. Walay kalaay nga natanggong sa balay. Sila ang nagbuot ug nangita sa ilang kalipay. Makaplagan nila ang mahika kay kini ilang gipangita. Ang mga dahon sa mga tanaman utanon sa ilang pagluto-luto. Ang mga taluto sa kisame makapaulpot sa ilang kaikag ug kahinam. Ang itlog sa langgam sulod salag makadungka og talagsaong kasanag sa ilang panagway. Ang taligsik sa ulan mas makalingaw kay sa shower sa banyo. Mamugnaon, ang kama o spring bed mahimong trampoline.
Ang pagkabata lumalabay lamang busa angayan nga kini masinati ug matagamtam sa mga bata sa kinapun-an. Among gipasagdan si Casey ug Kheenzo nga magdula sa tibuok adlaw. Sa sunod nga pagduaw sa pamilya ni Yoyong sa Pilipinas, basin si Casey dili na ganahan sa binata nga mga dula, sama sa nahitabo sa among apo nga si Franxine (15 anyos) nga wala nay panahon makigdula sa iyang mga batang ig-agaw kay tambulingaw o linga sa pagbasag libro.
